statystyka



Kategorie: Wszystkie | .Munros | .Tatry | Inne miejsca | Mam na półce | Org. | Scrambling | Śmietnik
RSS
środa, 29 sierpnia 2007

No i wyjaśniło się nareszcie, dlaczego tak wiele szczytów powyżej 3000 ft nie łapie się do munros. Cały artykuł Piotra G. Mielusa na stronie Jurajskiego Klubu Wysokogórskiego:

Miarą wybitności jest współczynnik Minimalnej Deniwelacji Względnej (MDW). Pokazuje on, jak wysoko wznosi się dany szczyt nad przełęczą, która oddziela go od szczytu wyższego od siebie. W graniach łączących dany szczyt z wyższymi szczytami znajdujemy najniższe wcięcia i wybieramy najwyższe z nich. W ten sposób znajdujemy Przełęcz Graniczną, która determinuje stopień wybitności badanego szczytu. MDW jest równe różnicy pomiędzy wysokością analizowanego szczytu a wysokością Przełęczy Granicznej.

 Innymi słowy MDW pokazuje minimalną różnicę wysokości, jaką musi pokonać wspinacz kierując się na dany szczyt z dowolnego punktu położonego wyżej od niego.

(...)

 Analiza wybitności szczytów (ang. prominence) i sporządzanie list w oparciu o kryterium MDW jest stosunkowo popularne w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. W Szkocji narodziła się idea kolekcjonowania szczytów (ang. peak bagging). Rozpoczął ją Sir Hugh Munro w 1891 r. Munro ustalił listę ponad 200 "samodzielnych" szczytów szkockich o wysokości ponad 3000 ft.

 Sir Munro nie określił jednak kryterium "samodzielności". W związku z tym, przedstawiona lista miała subiektywny charakter. Kryterium to około roku 1930, sprecyzował dopiero John Rooke Corbett, który ustalił listę w oparciu o minimalną deniwelację na poziomie 500 ft.

I wszystko jasne:)

poniedziałek, 27 sierpnia 2007

Nr 6, Ben Nevis:

Wymowa: ben nevys

Znaczenie nazwy: zetknęłam się z bardzo różnymi wersjami; moja ulubiona strona MunroMagic podaje cloudy hill, zachmurzone wzgórze

Wysokość: 1344m n.p.m.

Pozycja na liście munrosów: 1.

Data wejścia: 26.08.07

Ben Nevis (Beinn Nibheis) jest najwyższym wzniesieniem Wielkiej Brytanii i rzeczywiście dominuje w otoczeniu. Numer dwa, Ben Macdui, jest tylko o 35m niższy, ale znajduje się w innej części Highlandu - w swym ogarnialnym wzrokiem sąsiedztwie Ben Nevis nie ma konkurencji.

Na szczyt prowadzi dostępny dla każdego, łatwy szlak od strony Glen Nevis, którym walą tłumy. Autor naszego przewodnika napisał, że iść tą trasą, to tak jakby pójść na plażę i nie zobaczyć morza. Nie daje ona zupełnie pojęcia o prawdziwej twarzy góry, która jest czymś zupełnie innym, jeśli patrzeć od zachodu i południa, a czym innym od wschodu i północy. Z tej pierwszej perspektywy Ben Nevis jest łagodny, o obłych, kopulastych liniach, imponujący jedynie wysokością. Z drugiej - skały, hardkory, w ogóle inna bajka. Dalej autor podał precyzyjne wskazówki, jak dostać się na górę od tej ciekawszej strony, przez Carn Mor Dearg Arete. Wypróbowaliśmy ten szlak jako wariant dojściowy, schodząc z kolei klasycznie, mamy więc porównanie.

Oba warianty zaczynają się u wylotu Glen Nevis.

Ścieżka prowadzi szerokimi, łagodnymi trawersami wśród paproci. Po ok. 1,5 godziny wychodzimy na rozległą równię pomiędzy Meall an-t-Suidhe, jednym z mniejszych wzniesień w masywie, a właściwym wierzchołkiem Ben Nevisa, na który jeszcze połowa drogi (szlakiem klasycznym). Tu skręcamy w lewo - od szlaku oddziela się wyraźna i szeroka ścieżka. Idziemy nią wzdłuż jeziorka Lochan Meall an-t-Suidhe (wg naszego przewodnika Half Way Lochan) i wypatrujemy po prawej niewielkiej, słabo widocznej dróżki. Uwaga: na naszej mapie (Ordnance Survey) droga ta jest nakreślona jako jedyna w tym rejonie, tymczasem w rzeczywistości szeroka ścieżka, którą szliśmy, wyprowadza nad jezioro i tam się urywa - dlatego trzeba uważać gdzie skręcić na tę mało wyraźną dróżkę, żeby nie zapędzić się za daleko.

Po mniej więcej pół godzinie wchodzimy do dolinki otoczonej granią w kształcie podkowy, której prawą stronę stanowią ściany Ben Nevisa. W dolinie stoi dyżurka Mountain Rescue:

Od tej strony wreszcie staje się jasne, o co chodziło z "prawdziwą twarzą" Ben Nevisa. Tu już nie ma łagodnych, szerokich zboczy, jest za to niesamowity park skalny:

Droga z przewodnika idzie po grani (Carn Mor Dearg Arete), ale w którym miejscu na nią wejść, musieliśmy zdecydować sami. Ścieżki żadnej nie ma. Trasa w przewodniku jest tak obmyślana, by po drodze zaliczyć jeszcze jednego munro, Carn Mor Dearg, ale że nam zależało głównie na Ben Nevisie, a pogoda zaczęła się psuć, zrobiliśmy to po swojemu. Dno doliny idzie dość ostro w górę, tak że im dalej, tym krótsza droga na grań. Podeszliśmy dość daleko, tak żeby wyjść na nią w obniżeniu za tamtym munrosem, i zaczęliśmy wchodzić.

Odcinek grani zamykający dolinę

Włażenie po zboczu Carn Mor Dearg było najbardziej żmudnym i irytującym odcinkiem trasy. Teren jest tak nachylony, że momentami wygodniej jest iść na czworakach, pełno ruchomych śliskich kamieni. Na pewno opcja bardzo niemiła w schodzeniu, przypominająca nasze niezapomniane zejście ze Stob Coire nan Lochan.

To podejście jest bardzo męczące, ale plusem jest, że szybko zyskujemy wysokość. Wchodzenie na grań trwa około godziny. My mieliśmy pecha, bo kilkadziesiąt metrów przed osiągnięciem przez nas celu przyszła chmura i wszystko zakryła.

Poniżej odcinek, który wyglądał dość niepokojąco: bardzo stromy początek bezpośredniego podejścia na wierzchołek Ben Nevisa. Przez te chmury nie było widać, jak jest długi i czy po drodze są jakieś trudne momenty. Kiedy osiągnęliśmy grań, nie było już nad czym się zastanawiać, ponieważ widoczność stała się praktycznie zerowa.

Po prawej rozpoczyna się podejście na szczyt

Grań nie jest trudna. Owszem, eksponowana, ale wystarczy ostrożnie (ruchome kamienie!) stawiać nogi, i nie powinno być żadnych problemów z przejściem. Ścieżka momentami przewija się na lewą stronę, momentami niknie - wtedy idziemy po spiętrzonych kamieniach ostrzem grani.

Okazało się, że wyszliśmy praktycznie pod szczytem Carn Mor Dearg, dosłownie kilkanaście metrów poniżej. Nie wiem, czy mimo to mogę uznać tego munro za zaliczony. Na prywatny użytek uważam, że tak, ale oficjalnie tego nie uwzględniam;)

Carn Mor Dearg. Wchodziliśmy po linii z grubsza prostej, aby (niechcący) wyjść po prawej stronie tuż pod szczytem

W tle Aonach Mor i Aonach Beag

Widoki odsłaniały się na chwilę i tylko częściowo, ale były piękne:

Grań po pewnym czasie spiętrza się, rozszerza i gwałtownie wspina się w górę. Zaczynamy podchodzenie na szczyt. Idziemy około 40 min. po wielkim i stromym rumowisku skalnym, gdzie również należy bardzo uważać na ruchome kamienie. Ścieżka zupełnie niknie, starajmy się więc trzymać linii możliwie prostej, żeby nie zapędzić się w jakieś przepaście. My mieliśmy ułatwione zadanie, szliśmy za dwoma miejscowymi, którzy zdawali się doskonale znać trasę i wyprowadzili nas na sam wierzchołek.

Szczyt to rozległe plateau, a tłumy na nim nie gorsze niż na najbardziej zatłoczonych tatrzańskich szlakach. Stoi tam schron (na ścianie naklejki m. in. Speleologicznego Klubu z Dąbrowy Górniczej oraz Klubu Harnasie), ruiny obserwatorium i kopiec kamieni, na który można wejść, wyznaczający najwyższy punkt. Co do widoków nie wypowiadam się, ponieważ cały czas na wierzchołku stała chmura.

Każdy chce zaliczyć najwyższy szczyt Brytanii, więc mieszają się tam narodowości, kolory skóry i języki:

A ponieważ droga klasyczna jest tak łatwa, ludzie wchodzą masowo z psami i całkiem malutkimi dziećmi. Podobno w latach 50-tych ktoś wniósł na górę małe pianino.

Rzeczywiście, jest bardzo prosta i bardzo nudna. Taka akurat do zejścia, kiedy człowiek jest zmęczony. Emocji żadnych, ale rozumiem, że oficjalna trasa na szczyt, który ze względów oczywistych jest super popularny, musi być tak łatwa jak tylko to możliwe - ze względów bezpieczeństwa i nie tylko. Powstała zresztą nie jako szlak turystyczny, a z myślą o dostarczaniu zaopatrzenia do obserwatorium.

Kiedy wracaliśmy, nad Glen Nevis świeciło słońce, ale szczyt (samego wierzchołka z dołu nie widać) musiał być w chmurach, które ciągle stały wysoko nad tym jednym miejscem. Ben Nevis, najwyższy punkt w okolicy, po prostu je zatrzymuje. W piękny dzień z czystym niebem nie ma problemu, ale w taki średni wszystkie inne góry mogą być poniżej pułapu chmur, ale nie on.

Glen Nevis

Szlak którym wchodziliśmy (z zastrzeżeniem, że na sporym odcinku drogi jako takiej nie ma i wybieramy własną) oceniam na ***, zejście na *. Zrobienie pętli, i to w takim kierunku jak my, pozwala zobaczyć dwa zupełnie różne oblicza Ben Nevisa, odczuć trochę emocji na eksponowanej, ale naprawdę łatwej grani, wreszcie nie iść dwa razy tym samym zatłoczonym szlakiem. Zejście jest niezbyt męczące, z tym że nie polecam skrótów, są strome i nieprzyjemne i w rezultacie wcale nie zaoszczędza się czasu. Wycieczka jest długa - tym razem nie jechaliśmy z Livingston tego samego dnia, a spędziliśmy noc w Fort William. Trzeba zarezerwować ok. 10 godzin na całą trasę (opcja nasza - a jesteśmy przeciętnie sprawni i robimy wiele postojów na zdjęcia i delektowanie się otoczeniem; jeśli kogoś te sprawy nie interesują, na pewno jest w stanie wyrobić się szybciej).

[żółty - nasze wejście, czerwony - szlak popularny, zielony - tak wg przewodnika powinniśmy iść wybierając opcję przez grań]

Ładna wycieczka, chociaż po najwyższej górze Wyspy spodziewaliśmy się więcej.

środa, 22 sierpnia 2007

Nr 4, Meall Dearg:

Wymowa: mil dyerek

Znaczenie nazwy: red hill, czerwone wzgórze

Wysokość: 953m n.p.m.

Pozycja na liście munrosów: 212.

Data wejścia: 17.08.07

Nr 5, Sgorr nam Fiannaidh

Wymowa: skyr nam fijani

Znaczenie nazwy: peak of the fair haired warriors, szczyt jasnowłosych wojowników

Wysokość: 967m n.p.m.

Pozycja na liście munrosów: 188.

Data wejścia: 17.08.07

Przejście Aonach Eagach to nasza pierwsza munroistyczna wycieczka, kiedy munrosy zdecydowanie nie były główną atrakcją. Jest to też pierwszy szlak który dostaje ode mnie pięć gwiazdek, co od dziś nie będzie się tłumaczyło jako "nigdy więcej", ale jako "prawdziwe szaleństwo, i NA PEWNO tam wrócę":)))

Droga zaczyna się koło parkingu po prawej (patrząc w kierunku miejscowości Glencoe) stronie szosy, koło domku nad potokiem Allt-na-reigh, na wysokości Trzech Sióstr. Trudno mi to określić precyzyjniej - AFAIR jest to czwarty parking w dolinie. Chodnik wspina się prosto w górę, cały czas wzdłuż potoku. Ścieżka jest wyraźna i raczej nie ma możliwości by ją zgubić. Wspięcie się na obniżenie w grani zajmuje około dwóch dość nudnych godzin, praktycznie bez widoków - te odsłonią się dopiero po osiągnięciu grani. Wreszcie wychodzimy na szeroką przełęcz, skąd rozpoczyna się nasza właściwa trasa, wyglądająca póki co dość niewinnie:

Na przełęczy spotkaliśmy sympatycznego tubylca, z którym ucięliśmy pogawędkę. Wyglądał na niezłego dzika, zresztą napomknął, że 14 lat temu łaził w zimie po Tatrach Wysokich. Na nasze pytanie o szlak udzielił nam przydatnej informacji, żeby przy schodzeniu uważać na fałszywą ścieżkę prowadzącą w przepaść, dodał też, że ta grań to coś w stylu tatrzańskiej "path of the eagles". Tak więc zaczynało zapowiadać się ciekawie, chociaż  początek szlaku był bardzo łatwy:

Pierwszym wzniesieniem na trasie jest Am Bodach, 943m n.p.m. W tym rejonie napotyka się już wstępne trudności: strome i eksponowane trawersowanie skalnego zbocza, zdecydowanie podwyższające poziom adrenaliny. Kiedy przez nie przechodziliśmy, wydawało nam się dość hardkorowe. Pod koniec trasy uznaliśmy, że to była dopiero rozgrzewka.

Na tym odcinku, z wyjątkiem wspomnianego miejsca, szlak nie jest jednak szczególnie trudny, a tylko eksponowany, jak to graniówka:

Prawdziwe szaleństwo sytuuje się na odcinku grani pomiędzy Meall Dearg a Stob Coire Leith, w rejonie Crazy Pinnacles, które my, nic jeszcze nie wiedząc o tej nazwie, ochrzciliśmy Wariatami:

Do Wariatów, które już z tej odległości prezentowały się raczej niepokojąco, czekała nas jeszcze jedna ciekawa akcja.

Grupa Bideana nam Bian: Stob Coire nan Lochan, Aonach Dubh, szczyt Bideana, stob Coire nam Beith; w dole Loch Achtriochtan

Crazy Pinnacles

Atrakcją okazał się piękny 15-metrowy komin, który z punktu, z jakiego ujrzeliśmy go po raz pierwszy, prezentował się po prostu strasznie. Było to pierwsze (i po prawdzie ostatnie, acz tylko dlatego, że potem nie miałabym odwagi na wycofywanie się) miejsce, gdzie powiedziałam: pieprzę, nie idę. Na szczęście M. namówił mnie, żebym zeszła aż do samego podnóża komina i dopiero stamtąd oceniła możliwości - faktycznie, z tej perspektywy wyglądał na całkiem łatwy. Owszem, totalnie pionowy, ale tak znakomicie wyrzeźbiony, że szło się jak po drabinie, bez żadnych trudności.

W drodze wyjątku, poniższe zdjęcia z braku materiału własnego pozwoliłam sobie przekopiować ze strony www.gla.ac.uk:

My dysponujemy jedynie fotkami ze środka komina:

O ile komin wyglądał tragicznie, a okazał się łatwy, o tyle na Wariatach było inaczej. I wyglądały, i były hardkorowe. Ekspozycja cały czas, momentami bardzo poważna, ŻADNYCH ubezpieczeń, skały generalnie nieźle wyrzeźbione, ale w kilku wspinaczkowych momentach nie było łatwo o dobry chwyt. Jak to ujął autor naszej książki: (...) it also offers several heart-stopping moments if you're not used to exposure - ja bym nawet zaryzykowała stwierdzenie, że obycie z ekspozycją wcale nie miało kluczowego znaczenia, ponieważ ten szlak jest autentycznie trudny sam w sobie.

Za Wariatem Stob Coire Leith i najwyższy na trasie Sgorr nam Fiannaidh

Z zdjęciami o tyle jest problem, że 1) nie w każdym miejscu da się wyjąć aparat; 2) nie są w stanie w pełni oddać głębi i perspektywy. Z pierwszego powodu tak mało tu tych "heart-stopping" akcji, z drugiego - nawet te miejsca, które uwieczniliśmy, wyglądają na fotkach dużo niewinniej niż w rzeczywistości. Potencjalni czytelnicy muszą mi uwierzyć na słowo, do jakiego stopnia zwariowany jest ten szlak. Nie umiem ocenić, na ile jego trudność jest spowodowana brakiem ubezpieczeń, nie wiem, czy ołańcuchowany stałby się banalny. W każdym razie w takiej postaci, w jakiej jest teraz, spokojnie wytrzymuje porównanie z zejściem z Koziej Przełęczy do Pięciu Stawów, a na pewno jest dużo gorszy niż np. Granaty.

Poniżej kolejny komin, których trochę tam jest. Same w sobie do przejścia, są groźne z powodu ekspozycji: upadek niesie bardzo duże ryzyko zatrzymania się dopiero na dole.

Łatwiejsze partie pozwalają ponacieszać się trochę widokami. Od strony Glencoe zdecydowanie dominuje masyw Bideana.

Aonach Eagach oznacza notched ridge, pokarbowaną grań. Trudno o nazwę mniej pretensjonalną w swej trafności:

Na szlaku co kilkanście / dziesiąt metrów pojawiają się kilkumetrowe ścianki, niebezpieczne z tego samego powodu co kominy: ekspozycji. Nie można sobie tutaj pozwolić na zlekceważenie zasady trzech punktów oparcia, trzeba szukać chwytu aż do skutku. Nieodzowne okazuje się schodzenie przodem, które jak większość kobiet odbieram jako nienaturalne.

Przed nami ostatnie i najgorsze momenty, najwyższy z Wariatów:

To zdjęcie jest klasycznym przykładem wypaczania rzeczywistości przez obiektyw. Fragment grani, na którym siedzę, musieliśmy pokonywać okrakiem. Z obu stron opadają mocno nachylone żleby, które na fotce zlały się z planem pierwszym, zwłaszcza prawy - za szarym kamieniem jest spad, i to taki, że gdyby polecieć, zatrzymało by się pewnie dopiero na blacie szosy A82. 

A tu najlepsze miejsce trasy, zaiste heart-stopping. Uwaga: szlak biegnie trawersem przez trawki aż do widocznego w dole komina zawieszonego nad przepaścią. Nie jestem w stanie określić dokładnego przebiegu drogi, ponieważ mnie samą zastanawia, jak właściwie myśmy tamtędy zeszli:

Zbliżenie na komin. Z tym miejscem naprawdę były jaja: nie dość, że wąski, nachylony i trudny, to jeszcze sprowadzał na wąską eksponowaną półeczkę, a dalej wcale nie było lepiej....

W kominie:

Kiedy już udało się nam przedostać na półkę, czekała nas wspinaczka kilkunastometrową ścianą, która z dołu wyglądała na świetnie wyrzeźbioną (zasada: myśl nie o przepaści za tobą, a o faktycznych trudnościach zadziałała bez pudła, wspinaczkę zaczęłam bez strachu), ale okazała się raczej przesrana, ponieważ uformowana była z grubsza w bardzo wysokie schody, tak wysokie że ani nogi zadrzeć, ani się złapać (krawędź schodów to jedna z ostatnich rzeczy, jakie chciałabym widzieć jako uchwyt). Jakoś się udało, ale nie bez trudu i stresu. W tym momencie byłam już w 100% pewna, że prędzej zadzwonię po 911 niż zawrócę, gdyby była taka konieczność. Za nic nie chciałam schodzić tą ścianką.

Na szczęście nic gorszego już na nas nie czekało. Przy czym nie był to bynajmniej koniec trudności. Tu akurat fragment "relaksacyjny":

Po kilku kolejnych ściankach przyszła kolej na ostatni już komin na trasie. Szlak, wyraźnie widoczny za M., doprowadza do miejsca, którego w żaden sposób nie da się ominąć:

Jedyny sposób to przejście tym właśnie kominkiem (po lewej), starając się wystawać z jego rynny najmniej, jak to możliwe:

Na szczęście zejście od drugiej strony okazało się dużo mniej ryzykowne:

Od Crazy Pinnacles aż do Stob Coire Leith, i dalej do najwyższego punktu na trasie, Sgorr nam Fiannaidh, grań nie sprawia już żadnych kłopotów. 

Na przełęczy pomiędzy Stob Coire Leith i Sgorrem spotkaliśmy dwoje turystów, faceta z młodziutką dziewczyną. Po udzieleniu nam informacji co do drogi zejścia wyjawili, że planują przejść całą grań. Zdziwiliśmy się, bo było już po 18, ostrzegliśmy ich uczciwie o trudnościach jak i o tym, że my robiliśmy odcinek od pierwszej przełęczy trzy godziny. Podziękowali, ale nie wyglądało że informacje te wywarły na nich szczególne wrażenie. Rozeszliśmy się każda para w swoją stronę.

Widok ze Sgorra nam Fiannaidh jest piękny i rozległy, ale prawdę mówiąc marzyliśmy już tylko o tym, by jak najszybciej zejść i zdobyć coś do picia, ponieważ tuż po Wariatach skończył nam się niemały przecież zapas.

 Sgorr nam Fiannaidh

Za szczytem należy bardzo uważać: przed oczkiem wodnym zbiega w dół fałszywa ścieżka, która sprowadza do przepaści. Należy ją ominąć, a za chwilę trafi się na właściwą, oznaczoną kopczykami z kamieni.

Zejście jest męczące, długie, upierdliwe i nie do końca bezpieczne. Bardzo strome piargi albo (momentami lekko eksponowane) skałki. Oczywiście do Wariatów nie ma porównania, ale na pewno należy uważać, zwłaszcza że człowiek zmęczony traci pewność ruchów. Droga w dół zajęła nam dwie godziny. Do parkingu szliśmy jeszcze około czterdziestu minut, podziwiając naszą grań:

Ściemniało się już, siąpił rzadki deszczyk. Zastanawialiśmy się, gdzie są teraz napotkani przez nas turyści, czy jeszcze w górze, czy też udało im się zejść bezpiecznie. Odpowiedź przyszła do nas sama. Zaczepiły nas kolejno dwie ekipy ratowników, wypytując, czy to my jesteśmy Andrew i jego towarzyszka, którzy zadzwonili z grani, że utknęli i proszą o pomoc. Udzieliliśmy możliwie jak najobszerniejszych informacji co do miejsca i godziny, kiedy to widzieliśmy ich na trasie, życzyliśmy ratownikom powodzenia i poszliśmy w swoją stronę. Nie sądzę, żeby akcja miała się zakończyć źle - jeśli tylko nasi turyści byli na tyle inteligentni, by nie posuwać się dalej tylko zabiwakować w osłoniętym miejscu, nic nie powinno im się stać. Później w samochodzie zastanawialiśmy się jeszcze, czy nie mogliśmy ostrzec ich jakoś skuteczniej, bardziej przestraszyć, ale z drugiej strony - skąd mieliśmy wiedzieć, czy nie mamy do czynienia z dzikami takimi jak ten pierwszy facet? Mam w każdym razie nadzieję, że wszystko zakończyło się szczęśliwie.

Trasa dostaje ode mnie *****. Szlak tylko dla osób obytych z ekspozycją, które są pewne, że nie sparaliżuje ich lęk wysokości. Sporo podciągania na rękach. Koniecznie należy pamiętać o zasadzie trzech punktów oparcia, ścieżki szukać ostrożnie (momentami wariantów przejścia jest więcej, nie warto ryzykować trudniejszego). Brak możliwości wcześniejszego zejścia z ponad trzykilometrowej grani. Przy złej pogodzie, śliskiej skale lepiej się wycofać póki jeszcze można. Schodząc z ostatniego szczytu na trasie uważać na ścieżkę.

My wybieramy się tam znowu za rok, potrenować przed Orlą Percią. Miłośnikom tego typu przejść grań Aonach Eagach z pewnością się spodoba.

wtorek, 21 sierpnia 2007

Po wycieczkach pod hasłem "Zapoznajemy się z topografią Tatr" w Tatry Zachodnie i Wysokie, przyszła kolej na coś trudniejszego. I tu idealny wydał mi się Zawrat ze Świnicą, które testowałam już kilkakrotnie i wiedziałam, że nie będę tam mieć problemów - kwestia ambicjonalna, nie odważyłabym się pełnić roli przewodnika na szlaku, co do którego nie jestem pewna, czy sobie poradzę. Teraz, kiedy już M. złapał bakcyla, możemy razem porywać się na największe hardkory, ponieważ startujemy z tej samej pozycji. Ale na tym pierwszym wyjeździe imponowanie pewnością siebie i znajomością terenu było dla mnie bardzo istotne;)

Na Zawrat można wejść na dwa sposoby: długim ale łatwym, "chodnikowym" szlakiem od Pięciu Stawów bądź znacznie krótszym, ze sztucznymi ułatwieniami, stromym podejściem z Doliny Gąsienicowej.

Do Gąsienicowej można dostać się na kilka sposobów, z których każdy jest żmudny. Stosunkowo najmniej męczący, choć nieprzyjemny (wystające kamienie), nudny (9 km lasami) i długi (jw.) jest szlak przez Dolinę Suchej Wody, zaczynający się nieopodal leśniczówki Brzeziny, niedaleko wjazdu z drogi Oswalda Balzera na Murzasichle. Dla nas miał on jednakowoż pewien walor: nie trzeba było jechać do Zakopanego i stamtąd podchodzić przez regle, wystarczyło złapać stopa na Balcerku - prędzej czy później zawsze ktoś sympatyczny się zatrzyma.

Dolina Suchej Wody (znaki czarne) wyprowadza, po dwóch dłużących się w nieskończoność godzinach, do Doliny Gąsienicowej. Kolejne słynne miejsce, kolejne panoramy, ściany Orlej Grani naokoło, widzieliśmy akcję śmigłowca itp. - ja jednakowoż postanowiłam skupić się na samym gęstym, czyli na podejściu pod Zawrat i, w dalszej kolejności, na Świnicę.

Przez dolinę prowadzi wygodny chodnik, którym wspinamy się najpierw na wysokość Czarnego Stawu Gąsienicowego, a następnie Zmarzłego Stawu, od którego zaczyna się już bezpośrednie podchodzenie na przełęcz. Od schroniska Murowaniec (polecam żurek, odradzam pierogi - porcja jak dla dziecka) cały czas idziemy szlakiem niebieskim, na którym panuje ruch jak na nie przymierzając szosie na Morskie. Staje się jasne, dlaczego to właśnie Zawrat ma swoim koncie rekordową w rejonie Orlej ilość ofiar śmiertelnych, to jest 17 (wg przewodnika Orla Perć Dariusza Dyląga, wydanego w 2006), pomimo iż pobliskie szlaki przez Kozią Przełęcz czy Żleb Kulczyńskiego są bardziej karkołomne. Zawrat jest znany i popularny, toteż generuje naprawdę potężny ruch, a skutki są łatwe do przewidzenia.

Tak przedstawia się przełęcz ze ścieżki trochę powyżej Zmarzłego Stawu. Szlak jest zarysowany w kształcie odwróconego S. Stosunkowo łatwo wypatrzeć ludzi:

Zanim wejdziemy w teren skalny, wędrujemy typowym tatrzańskim chodnikiem. Odcinek w skałach jest stosunkowo krótki, odcinek z ułatwieniami jeszcze krótszy. "Samo gęste" to zaledwie kilkadziesiąt metrów.

Szlak wreszcie wchodzi w skały, ale na ułatwienia jeszcze za wcześnie, póki co idzie się jak po schodach:

Wreszcie zaczynamy wspinaczkę. Dzięki łańcuchom i klamrom jest stosunkowo prosta - owszem, trzeba się tu i ówdzie podciągnąć czy chwilę zastanowić, gdzie postawić nogę, ale nie jest to przejście na którym można by utknąć na skutek samych trudności technicznych, jeśli ktoś poza tym się nie boi i jest przeciętnie sprawny fizycznie. Pech może się oczywiście przytrafić zawsze i każdemu, i nie chcę powiedzieć, że Zawrat jest banalny. Ale hardkorowy też nie.

Ekspozycja momentami jest spora, ale łańcuch w dłoniach dodaje pewności siebie. Prawdziwym problemem mogą się okazać ludzie. Jedni napierają z tyłu, inni złażą, trzeba robić nie zawsze bezpieczne mijanki. Co prawda zwykle wszyscy są uprzejmi i nie popędzają się wzajemnie, ale jest jednak presja, żeby nie odpoczywać za długo w jednym miejscu.

To już odcinek końcowy, niewielki a fotogeniczny kominek, po pokonaniu którego kończą się ułatwienia i ostatni fragment ścieżki wyprowadza na przełęcz:

Ostatnie kroki w kominku:

Przełęcz wznosi się na wysokości 2159m n.p.m. Widok oczywiście jest piękny, ale nie umywa się do panoramy z Krzyżnego. Sława Zawratu ma najwyraźniej związek z trudnościami wejścia. Na zdjęciu poniżej widać między innymi Szpiglasowy Wierch i Przełęcz, tę ostatnią centralnie pod płatem śniegu pod Cubryną:

Od Zawratu nominalnie zaczyna się Orla Perć. Tu widok na jej początkowe partie, jeszcze przed trudnościami:

Czerwony szlak na Świnicę początkowo zbiega w dół żwirową ścieżką. Będziemy iść wzdłuż jej potężnego ramienia, stopniowo się wznosząc. Aż do wierzchołka idziemy trawersem, dlatego przez cały czas (lekko upraszczając) po prawej ręce będzie ściana, po lewej przepaść, co niekoniecznie jest widoczne na wszystkich zdjęciach. Ekspozycja jest tam jednak naprawdę spora, przy czym szlak nie jest trudny technicznie, na pewno łatwiejszy od Zawratu. Część łańcuchów w dobrych warunkach pogodowych ma znaczenie czysto psychologiczne.

Najbardziej eksponowany odcinek, bezpośrednio nad przepaścią. Bez trudności, ale nie daj Bóg się tu potknąć czy pośliznąć:

Jedyne trudniejsze miejsce, 20-metrowa ścianka z drabinką z klamer w górnej części:

W momentach trudniejszych, kiedy już zaczynamy się bać, należy się zastanowić: co czułbym, gdyby ten fragment ścieżki znajdował się kilka metrów nad ziemią? Czy też uznałbym go za tak ciężki? Czy tym, co mnie przeraża, jest skała przede mną czy 300 metrów za moimi plecami? W większości przypadków po prostu paraliżuje nas ekspozycja, a po uczciwym zastanowieniu faktyczne trudności techniczne okazują się znacznie mniejsze, niż się wydawało. Grunt to zapomnieć o tych kilkuset metrach w dole. Szlak na Świnicę należy do tych, co do których odpowiedź na to wewnętrzne pytanie brzmi: można wejść z palcem w...

Na znacznej części trasy ułatwień nie potrzeba, idziemy zwykłą ścieżką, tyle że wąską i eksponowaną:

Pierwszy widok na wierzchołek Świnicy:

A to już fragment panoramy ze szczytu, położonego 2301m n.p.m. Szczyt jest średnio obszerny, ale kilkanaścioro ludzi spokojnie się zmieści. Słyszałam o osobach, które (z łatwym do przewidzenia rezultatem) próbowały stamtąd schodzić do Gąsienicowej, bo podobno wydaje się to proste. No nie wiem, jak dla mnie to tam naokoło jest na masę przepaściście.

Na pierwszym planie Kaspro, dalej Czerwone Wierchy, po prawej Giewont

Widok na Dolinę Gąsienicową z Murowańcem, Zakopane, Podhale i Beskidy

Zejście w kierunku Kasprowego jest proste, łańcuchy tylko na fragmencie. Tym razem nie trawersujemy, a idziemy prosto w dół, więc ten odcinek pokonuje się szybciej niż wejściowy. Schodzimy na Świnicką Przełęcz, skąd można bądź bezpośrednio zejść do Doliny Gąsienicowej, bądź udać się granią na Kaspro czy nawet dalej, na Czerwone Wierchy. Na całej długości drogi kilka szlaków zejściowych.

Trasa dostaje ode mnie mocne ***, Zawrat nawet ***/****. Nie polecam jedynie osobom wrażliwym na ekspozycję. Co do sprawności, nadnaturalna nie jest bynajmniej wymagana, co nie znaczy że nie należy być ostrożnym. Jest skąd zlecieć i to w bardzo łatwy sposób. Przy czym w dobrych warunkach pogodowych, bez niepotrzebnego brawurowania, tylko prawdziwy pech może zagrozić naszemu bezpieczeństwu. Polecam tym, którzy boją się uderzać na Orlą i chcieli by wcześniej mieć przedsmak, jak tam jest. Szlak nie jest porażająco trudny, ale w klimat niewątpliwie wprowadza.

czwartek, 16 sierpnia 2007

Po Tatrach Zachodnich przyszła kolej na Wysokie. Nie chciałam na początek wybierać jakichś hardkorów, bardziej zależało mi żeby pokazać M., jak to wszystko w ogóle wygląda. Trasa przez Szpiglasową jest idealna: po drodze podwójna klasyka, czyli doliny Pięciu Stawów i Rybiego Potoku; szlak w górnej części z ułatwieniami, czy niezbędnymi, trudno powiedzieć, ale pozwala zobaczyć, jak to jest na tych straszliwych łańcuchach. Słowem, niebywałe walory edukacyjne:D

Tym razem nie trzeba było brać busa. Bezpośrednio z Małego Cichego pomaszerowaliśmy do celu, pokonując 2km drogi leśnej i kolejne dwa szosy, żeby w ogóle dostać się do parku. Doliną Filipką (mój masta pan Nyka podaje, że poprawna jest właśnie taka forma, a nie doliną Filipka, a ja panu Nyce wierzę we wszystko, z wyjątkiem jego ocen trudności szlaków, bo zdarza mu się IMO przesadzać w obie strony... Ale o tym kiedy indziej, w każdym razie niech będzie, że Filipką), szlakiem niebieskim, pomaszerowaliśmy w kierunku Rusinowej Polany. Szlak jest sympatyczny, nachylenie akurat takie, żeby się bezboleśnie rozchodzić, można sobie przysiąść na licznych ławeczkach ustawionych dla ludności zmierzającej do kościółka na Wiktorówkach. Gdzieniegdzie do drzew poprzybijane krzyże, Matki Boskie; ludzi zawsze się trochę spotka, bardzo często mocno starsze osoby - no nie jest to jednym słowem typowy tatrzański szlak. No więc tą Filipką a później Złotą idzie się jakieś pół godziny, by po drewnianych, strasznie długich stopniach które niby ułatwiają wchodzenie, ale ja ich nienawidzę, wbić się na wysokość kościółka.

Tu o samym kościele, są też zdjęcia. Najciekawsze jest jednak to, co obok: na kamiennym murku kilkanaście tabliczek upamiętniających osoby, które zginęły w górach. Obok Everestów, Eigerów i niewymawialnych skandynawskich lodowców znajome nazwy: Kozia Przełęcz, Kozi Wierch, Lodowy.

Do Rusinowej Polany jest stąd już bardzo blisko, a widok stamtąd tradycyjnie wlecze, wymiata, wbija z głową w murawę oraz uzależnia.

M.in. Gerlach (po lewej), Batyżowiecki, Ganek, Młynarz, Wysoka oraz Rysy (po prawej, w chmurce)

Z Rusinowej, która ze względu na pejzaż jest moim drugim obok Krzyżnego ulubionym miejscem w Tatrach, poszliśmy mało uczęszczanym czarnym, a w dalszej kolejności czerwonym szlakiem. Jak zwykle się tu bałam, ponieważ trasa trawersuje zbocze Wołoszyna, jedno z najbardziej niedźwiedziowatych miejsc w Tatrach (misie mają tu swoje stałe gawry). Droga jest kręta i na wielu odcinkach nie widać, co znajduje się za zakrętem: właśnie w takiej scenerii znajoma znajomej dosłownie wjechała kiedyś niedźwiedziowi w dupsko. Nic jej nie zrobił, bo niedźwiadki bez uprzednich złych doświadczeń z ludźmi nie są agresywne, ale sama myśl, że mogę się w podobnej sytuacji znaleźć, niezależnie od konsekwencji, nie jest mi miła, zwłaszcza jak sobie coś wcześniej nawkręcam.

Od Rusinowej do kolejnego punktu zwrotnego, tj. szosy na Morskie, idzie się (niespiesznie) niecałą godzinę. Szlak biegnie lasem, jest malowniczy i tłumów raczej się na nim nie spotyka. Na fotce poniżej widać, że tegoroczne lato musiało być wyjątkowo suche: potoki, przez które w co bardziej mokrych sezonach przeprawiało się w akrobacjach, w tym roku... zniknęły.

Rozstaj dróg znajduje się za maleńką Polaną pod Wołoszynem, miejscu o tyle interesującym, że tu kończyła się Orla Perć w czasach, kiedy jeszcze prowadziła przez Wołoszyn.

Na "czerwonej" połowie szlaku prześwity pozwalają podziwiać lekko przesuniętą panoramę z Rusinowej (fotka niżej). Idziemy zboczem ponad szosą na Morskie, na tym fragmencie słychać już daleki stukot kopyt i turkot bryczek, co mnie zawsze w moich niedźwiedziowych lękach pocieszało.

Szlak sprowadza prosto na szosę. Z leśnej, jak na ten rejon odludnej ścieżki wychodzimy na Krupówki. Lud miast i wsi maszeruje do najsłynniejszego jeziora Tatr. Lans, słynne japonki i torebeczki przez ramię faktycznie się zdarzają. Nie powinnam być złośliwa, bo to w końcu szosa i można dojść bezpiecznie (choć masochistycznie) nawet w szpilkach. Z drugiej strony TOPR regularnie ściąga ze ścian osoby nieodpowiednio ubrane i obute - i jak patrzę na te panienki z drogi na Moko, ogarnia mnie zgroza na myśl, co by było gdyby przyszła im ochota na pójście gdzieś indziej. Nie chce mi się wierzyć, że mają w bagażu górski obuw.

Odcinek szosą jest na szczęście krótki. Tuż za wodogrzmotami Mickiewicza (efektowne, ale moim zdaniem nieco przereklamowane) odbija zielony szlak przez Dolinę Roztoki. Z początku stromy, szybko łagodnieje i systemem lekka górka - lekki dołek - płasko idziemy lasami, kilkakrotnie przekraczając Potok Roztokę. Widoki zaczynają się dopiero, gdy wychodzimy z lasu i zaczynamy podchodzić pod ścianę stawiarską (próg, którym obrywa się do Roztoki Pięć Stawów). Potężny masyw Wołoszyna i wyraźnie widoczny, dłuuuugiiii i z tej perspektywy szalenie karkołomny (co jest nieprawdą, ale perspektywa zmienia wiele), pełen ludzi szlak na Krzyżne robią wrażenie.

Przy kolejnym rozstaju decyzja: czarnym, krótszym, ale bardziej stromym szlakiem, pełnym zakosów, prosto w górę - wychodzi się przy schronisku - czy zielonym, nieco łagodniejszym ale dłuższym, koło jednej z atrakcji Tatr, Wielkiej Siklawy, spadającej ok. 70m wysokości ze ściany stawiarskiej. Ja polecam czarny, bo zielony wychodzi na Pięciu jakiś kwadrans drogi za schroniskiem, a za dobry dają tam żurek i szarlotkę żeby dać sobie spokój. Po drugie, samą siklawą też się nie zachwycam:

Typ wbił się nam w kadr, ale zostawiłam jego łeb celowo, bo pomaga uzmysłowić sobie skalę. Wodospad faktycznie jest wysoki, ale... no jak zachwyca, jak nie zachwyca. Znaczy oczywiście bardzo ładne miejsce, ale nie wiem czemu uważane jest za jedną z głównych atrakcji Tatr Polskich. Stawy Piątki w pogodny dzień robią dużo większe wrażenie:

Na pierwszym planie Wielki, dalej Przedni Staw. Schronisko jest schowane, widać za to szlak przez Świstówkę Roztocką do Doliny Rybiego Potoku (bardzo po lewej)

W tle Szpiglasowy Wierch i Liptowskie Mury

Dolina Pięciu Stawów to jedno z najbardziej ruchliwych miejsc w Tatrach - odchodzą stąd liczne szlaki w rejon Orlej bądź, z drugiej strony, w kierunku Morskiego Oka. Jednak wysokogórskie położenie doliny sprawia, że atmosfera w moim ulubionym schronisku jest inna niż na Moku czy nawet na Kondratowej: tu już panien w klapkach i młodzieńców, którzy trafili tu tylko po to żeby się uraczyć browarem, raczej nie uświadczysz. Nie chciało by im się podchodzić.

Ze schroniska idziemy za znakami niebieskimi, później wyprowadzającymi na Zawrat - my skręcamy wkrótce na szlak żółty, biegnący już bezpośrednio na Szpiglasową Przełęcz.

Miedziane, Szpiglasowa Przełęcz, Szpiglasowy Wierch, Niżni Kostur

Początkowo podchodzimy klasycznym chodniczkiem. Szlak nie jest szczególnie męczący, idzie trawersami, większa stromizna pojawia się dopiero na końcowym odcinku, tuż przed ułatwieniami, gdzie na domiar złego dochodzi żwirek. Na szczęście męka nie trwa długo, wkrótce wchodzimy w skały.

Samo wejście na przełęcz jest bardzo łatwe. Łańcuchy w kilku miejscach, zwłaszcza na końcowym odcinku, są z pozoru zupełnie zbędne i rozwieszone siłą rozpędu - acz domyślam się, że inaczej to wygląda np. przy oblodzeniu. We fragmencie początkowym faktycznie ułatwiają, ale nie jako coś nieodzownego, raczej jako rozsądny reduktor niepotrzebnego ryzyka - tu z kolei w złych warunkach pogodowych mogłyby się pewnie okazać niezbędne. Jak dotąd przechodziłam przez Szpiglasową dwukrotnie, oba razy przy pięknej pogodzie, i w takich idealnych warunkach wejście nie nastręcza żadnych trudności, a żelastwa wydaje się być za dużo.

Widok ze Szpiglasowej Przełęczy w kierunku Doliny Pięciu Stawów - nad otoczeniem dominuje Świnica. Widać (od prawej do lewej) fragment Wielkiego, Czarny i Zadni Staw, ten ostatni pod samą Świnicą

Z przełęczy (2114m n.p.m.) na szczyt Szpiglasowego Wierchu (2172m n.p.m.) jest dosłownie moment, a widok zupełnie się zmienia: panorama wzbogaca się o kierunek zachodni. Najbardziej spektakularnie prezentuje się monumentalna bryła Hrubego Wierchu, opadającego obłędną ścianą do Doliny Hlińskiej. Zza grani wystaje czubek Krywania, w dole, w Dolinie Piarżystej połyskuje Niżni Staw Ciemnosmreczyński, wyglądający jak kałuża płynnego metalu:

Widok ze Szpiglasowego Wierchu na południowy wschód: Niżne Rysy, Rysy, Wysoka, Mięguszowieckie Szczyty i Cubryna

Tatry Zachodnie

Z przełęczy zbiega Ceprostrada, którą to wdzięczną nazwą ochrzczono kosmicznie długi chodnik prowadzący do samego schroniska nad Morskim Okiem. Widoki ze szlaku na najpiękniejszą dolinę polskiej części Tatr (a może i całych Tatr) oczywiście wloką, ale... On też się strasznie wlecze:) Poważnie, zejście jest tak długie dlatego że Dolina Rybiego Potoku jest dosyć nisko położona (schronisko bądź tafla Moka, w tej chwili nie pamiętam, znajduje się na wysokości 1395m n.p.m., dla porównania Piątka to o 300 więcej), za to otoczona przez najwyższe po naszej stronie Tatr ściany.

Widok z górnych partii Ceprostrady na Morskie Oko i Czarny Staw pod Rysami

Mnich jest maleńki, ale to prawdziwy kozak:

Samo Morskie to czysta poezja i ono zdecydowanie przereklamowane nie jest. Kontrast pogodnego otoczenia jeziora, które leży sporo poniżej górnej granicy lasu, z poszarpanymi ogromnymi ścianami, sama wielkość akwenu, budzący respekt Mięguszowiecki, którego szczyt znajduje się ponad kilometr nad jego powierzchnią - to sprawia, że Morskie Oko jest tak piękne i, niestety, tak popularne. W pogodny letni dzień koczują tam dosłownie tłumy. Nie mam nic przeciwko normalnym turystom, do których sama się zaliczam, ale niestety jest tam też pełno zachlajmordów, śmiecących małolatów i wrzeszczących dzieciaków - generalnie wyobraźcie sobie typowy festyn. Sceneria nieklasyczna, ale klimat ten sam.

Tutaj można dostrzec te dzikie hordy, nieco już przerzedzone, jako że pora była późnawa:

Potem jeszcze tylko 8 km na Polanę Palenicę, skąd odjeżdżają busy, i finito. Jeśli ktoś naprawdę złapie kryzys może skorzystać z bryczki - postój bryczek znajduje się na Polanie Włosienicy, może z kilometr od schroniska. Kiedyś bardzo współczułam biednym koniom, ale w ostatniej edycji swojego przewodnika pan Nyka zapewnia, że po licznych protestach ta sama para koni obecnie może pokonywać tę trasę tylko dwa razy dziennie, a co do nakazu zabierania nie więcej niż 15 dorosłych osób naraz, to sama widziałam, że jest przestrzegany. Także dla bryczki realnych przeciwwskazań nie ma, chociaż mnie osobiście jest jakoś głupio.

Szlak jest długi, ale można go wydatnie skrócić jeśli dysponuje się samochodem: zaparkować na Palenicy, stamtąd szosą, potem Wodogrzmoty, Roztoka i wiadomo. Przy tym wariancie rezygnuje się jednak z Rusinowej, więc jeśli ktoś go wybierze, niech koniecznie odwiedzi ją kiedy indziej. Widok z Rusinowej po prostu TRZEBA zobaczyć.

Trasa nie jest trudna. Wejście na przełęcz, pomimo paraliżującego wielu słowa "łańcuchy", w dobrych warunkach pogodowych - kiedy nie ma oblodzeń, śniegu ani deszczu - jest bardzo proste, jakie w gorszych spekulować nie będę, bo nie chcę tworzyć bajek. Po drodze dwie cudowne doliny i dwa schroniska, na większości szlaku jest woda.

Polecam i gwarantuję pełną satysfakcję.

poniedziałek, 13 sierpnia 2007

Szlak przez Grzesia - Wołowiec - Łopatę - Jarząbczy Wierch - Kończystą nad Jarząbczą - Trzydniowiański Wierch

Ponieważ mój M. nigdy wcześniej nie był w Tatrach (a przynajmniej nie na poważnie, sylwestry na Gubałówce czy kolejka na Kaspro się nie liczą), tegoroczne wycieczki starałam się dobrać tak, żeby w krótkim czasie mógł wyrobić sobie najszersze i najpełniejsze jak to możliwe pojęcie o tych górach. Coś z Tatr Zachodnich, coś z Wysokich, na finał jakiś trudniejszy szlak. W Zachodnich padło na grań główną ze względu na długość i widowiskowość drogi.

Będąc w Tatrach kwateruję w Małym Cichym, kilkanaście km na wschód od Zakopanego. Jest to niezły punkt wypadowy w Tatry Wysokie (1h pieszo do Rusinowej Polany, 3h do Morskiego Oka, z szosy biegnącej przez wieś pięknie widać Gerlach), za to żeby dostać się w część zachodnią trzeba jechać najpierw do Zakopanego, a tam pod barem FIS łapać busa, w tym wypadku do doliny Chochołowskiej. Nie jest to jakiś wielki problem, bo jak już się do tego Zakopca dotelepie, to busy odjeżdżają praktycznie non stop, ale jednak trochę czasu się traci. A że zaraz potem czeka nas długa i nudna droga przez dolinę Chochołowską, cierpliwość człowieka rwącego się do wspinaczki i widoków zostaje wystawiona na pewną próbę. Inna rzecz, że warto.

Chochołowską uważam za miejsce mało ciekawe. W Kościeliskiej, którą też się szczególnie nie zachwycam, są przynajmniej surprajsy typu Wąwóz Kraków czy Smreczyński Staw. Chochołowska jest w większości monotonna jak dupa węża. I o ile skorzystanie z konnej "kolejki" uważam, jeśli nie jest się emerytem / rencistą / dzieckiem / kobietą w ciąży za pewien przypał, o tyle już rower wypożyczyć warto. Kosztuje to tylko parę złotych, a pozwala zaoszczędzić czas. Na końcowym odcinku droga robi się dość niesympatyczna dla mniej wprawnego cyklisty (asfalt przechodzi w kamienie), ale tuż przed tym momentem jest możliwość oddania roweru, więc przez trzy czwarte trasy można sobie ułatwić życie.

Dopiero od Polany Chochołowskiej zaczynają się widoki:

Wołowiec, Rakoń i grzbiet Długiego Upłazu 

Schronisko Chochołowskie jest sympatyczne i podają tam rewelacyjną kawę z lodami i bitą śmietaną. I wreszcie - za schroniskiem zaczyna się nasza właściwa trasa. Można zacząć wchodzić.

Żółty szlak na Grzesia wznosi się z początku prosto w górę, by w połowie drogi na szczyt (po jakichś 30-40 min.) zacząć łagodnie trawersować stok. Idziemy lasem, prześwity w górnej części dają przedsmak widoków, które zobaczymy na górze. Po kolejnych 20 min. wychodzimy na łagodny, szeroki grzbiet porośnięty kosówką. Z tyłu mamy bryłę Bobrowca, po lewej piękny widok na grań, którą będzie biegła nasza trasa, po prawej Beskidy z Babią Górą. Kiedy wreszcie stajemy na Grzesiu (w sumie tak po 1 - 1.20h od schroniska, ale jestem pewna że można zrobić to szybciej - my byliśmy po baaardzo ciężkim weekendzie i szło się nam na tym pierwszym odcinku średniawo) i ukazują się słowackie Tatry Zachodnie, staje się jasne dlaczego ten niewybitny (1653m n.p.m.) szczycik jest tak licznie odwiedzany i rekomendowany w przewodnikach. Panorama z Grzesia jest naprawdę piękna. 

Widok na grań, którą biegnie nasz szlak: grzbiet Długiego Upłazu, Rakoń, Wołowiec oraz Łopata. W tle wystają szczyty Rohacza Ostrego i Płaczliwego

Słowackie Tatry Zachodnie: Trzy Kopy, Hruba Kopa, Banówka, Pachola, Spalona, Salatyński Wierch, Brestowa (wszystkie nazwy w wersji polskiej, słowacka często się różni, czasem znacznie)

Od Grzesia trasa (do Wołowca znaki niebieskie) już do końca wiedzie granią. Z początku idziemy względnie płaskim grzbietem Długiego Upłazu, by osiągnąć najbardziej wyodrębniony punkt na grani, Rakoń (1879m n.p.m.). Stąd jest już bardzo blisko na szczyt Wołowca, drugi w kolejności najwyższy punkt na trasie (2063m n.p.m. Punktem pierwszym jest wyższy o 174m Jarząbczy Wierch). Z przełęczy pomiędzy Rakoniem a Wołowcem schodzi zielony szlak do Chochołowskiej.

Wołowiec, Łopata i Jarząbczy z Rakonia

Tatry Wysokie z Rakonia

Podejście na Wołowiec jest trochę męczące, ale krótkie (40 min.?). Z wierzchołka najefektowniej przedstawiają się szczyty Rohaczy:

Rohacz Ostry i Rohacz Płaczliwy

Rohacz Ostry to prawdziwy wariat:))) Nie imponuje wysokością (2072m n.p.m.), ale ma jedyną w swoim rodzaju sylwetkę. Przykład góry z charakterem. Szlak, podobno trudny, co zresztą widać gołym okiem, będziemy testować w przyszłym roku. Na zdjęciu poniżej można dostrzec ludzi rozsianych od przełęczy aż po szczyt - przemieszczali się bardzo wolno, widać było że w wielu miejscach tworzą się zatory:

Rohackie Stawy

Szlak biegnie przez Łopatę, Jarząbczy i Kończystą. Za Jarząbczym widoczna Raczkowa Czuba, po lewej od niego Bystra (na dalszym planie) i Starorobociański

Grań pomiędzy Wołowcem a Niską Przełęczą (która oddziela Łopatę od Jarząbczego Wierchu; znaki od Woło aż do Kończystej czerwone) to najciekawszy odcinek trasy. Wąska, poszarpana, momentami przepaścista, a jednak nie nastręczająca żadnych trudności - piękne górskie widoki i pełny relaks:) Sam mało efektowny wierzchołek Łopaty szlak omija, dzięki czemu tworzy się spory skrót. W tej okolicy udało nam się zobaczyć żerującego świstaka, a nawet strzelić mu dwie fotki. Niestety, przy rozmiarach zdjęć takich jak te prawie nic nie widać.

Z tej perspektywy Rohacz Ostry wygląda chyba najpiękniej i widać, jaki to świr:)

W dole błyszczą Jamnickie Stawy przypominające jeziorka benzyny.

Podejście na Jarząbczy jest średnio miłe. Podchodzimy niby tylko ok. 300m, ale szlak prawie nie trawersuje, tylko daje prosto w górę, a jest to moment, kiedy ma się już w nogach sporo kilometrów.

Wołowiec i Rohacze z podejścia na Jarząbczy

Szlak nie wchodzi na sam wierzchołek Jarząbczego, ale to nie problem, na szczyt jest dosłownie pięć minut. Widoki są ciekawe - wszystko to już dzisiaj oglądaliśmy i to praktycznie podczas całej trasy, ale góra ta jest najwyższym (2137m n.p.m.) punktem szlaku i to widać. To dobry moment, żeby podjąć decyzję: czy idziemy dalej na Starorobociański i - wersja dla hardkorowców - Bystrą, czy schodzimy przez Kończystą. My od początku mieliśmy w planach ten ostatni wariant, ale jeśli ktoś chodzi naprawdę szybko, to na Starorobociański, najwyższy szczyt polskich Tatr Zachodnich, jest już w miarę blisko:

Po prawej Starorobociański Wierch, 2176m n.p.m.

Bardzo blisko jest natomiast na Raczkową Czubę po słowackiej stronie granicy. Ona i Jarząbczy to właściwie dwa wierzchołki tej samej góry, z tym że Raczkowa jest o jakieś 60m wyższa. Niby drobiazg, ale jakbym miała się jeszcze tam pakować, chyba by mnie trafił szlag:) To jednak naprawdę nie jest krótka trasa.

Z Jarząbczego żwirowa ścieżka sprowadza na grzbiet przypominający Długi Upłaz, widoczny nawiasem po przeciwnej stronie doliny Chochołowskiej, którą nasz szlak opasuje wielką podkową - a sama Kończysta nad Jarząbczą (bądź Kończysty Wierch), 2003m n.p.m., to trochę taki Rakoń. Stąd wreszcie widać, czemu Łopata ma taką a nie inną nazwę: jej potężne zbocze opadające do Chochołowskiej wygląda jak ogromna szufla do śniegu. Można też dostrzec, jaki mikry jest Grześ.

Trzydniowiański Wierch z Kończystej, na dalszym planie Grześ, Bobrowiecka Przełęcz i Bobrowiec

Szlak (na odcinku Kończysta - Trzyd. znaki zielone) obniża się na Trzydniowiański (1758m n.p.m.), sympatyczny szczycik wart, jeśli ktoś nie lubi długich tras, samodzielnej wycieczki, skąd mamy dwie opcje zejścia: czerwonym szlakiem przez Dolinę Jarząbczą bądź również czerwonym dalej obniżającą się granią. Pierwszy wariant jest dłuższy, ale dużo przyjemniejszy. Idzie się wygodnym chodnikiem, nachylenie jest łagodne, niżej, jeśli kogoś kręcą te sprawy, czerwony szlak łączy się z biało-żółtym papieskim (Jan Paweł II przeszedł się tamtędy AFAIR w 1983r.) Opcja druga jest jedną z bardziej wkurzających w Tatrach. Droga najpierw biegnie przez ciągnący się w nieskończoność kosodrzewinowy grzbiet, by po osiągnięciu lasu zacząć opadać bardzo stromo w dół, w dużej części po wysokich, niewygodnych drewnianych stopniach. Te stopnie i znaczne nachylenie powdują, że odcinek ten bardzo daje w kość, obojętnie w którą stronę się idzie. Pamiętam, jak klęłam na nim rok temu, wspinając się na Trzydniowiański. Poniżej, kiedy stopnie się kończą i znajdujemy się już w głębokim lesie, wcale nie jest lepiej: wchodzimy do stromego żlebu pełnego żwiru, który też nie chce się skończyć. Ten wariant ma tylko jeden plus - pozwala ściąć kawałek Doliny Chochołowskiej. W wariancie pierwszym wychodzimy prosto na schronisko, tu około kilometra dalej.

Jeszcze tylko trzeba przejść Chochołowską, i to koniec.

Szlak nie jest trudny technicznie (*, odcinek Wołowiec - Niska Przełęcz **), ale długi. Zejście awaryjne na polską stronę tylko jedno i to na początku trasy, pomiędzy Wołowcem a Rakoniem. Nie polecam tej wycieczki jako rozruchowej, jeśli ktoś przez dłuższy czas nie był aktywny fizycznie. Przejść zapewne da radę, ale kosztem unieruchomienia na kolejnych parę dni. Jeśli natomiast komuś mało, można przedłużyć sobie trasę idąc na Starorobociański, a stamtąd zejść do Chochołowskiej (dwie drogi) bądź Kościeliskiej. W takim wypadku oba zejścia z Trzydniowiańskiego byłyby wariantem awaryjnym.

Trasa jest przepiękna, przy dobrej pogodzie w pełni bezpieczna, polecam z pełnym przekonaniem:)

 
1 , 2